DOLAR
5,7971
%-0,49
EURO
6,4953
%0,11
ALTIN
277,84
%-0,57
BİST100
98.415
%3,71

Malezyalılar Türk Tekkesine hayran kaldı

Bosna Bank International tarafından düzenlenen 2. Saraybosna Helal Fuarı için Saraybosna’ya gelen GISBH Yönetim Kurulu Başkanı Tuan Mohd Rasidi Abdullah ve yanındaki heyet Türk tekkesini ziyaret edip dua etti. Malezyalılar, tarihin izlerini taşıyan Blagay Alperenler Tekkesi, diğer adıyla Sarı Saltuk Tekkesi’ne hayran kaldı.
28.09.2019 16.05.01

SEYFETTİN GÖKÇE

Bosna Bank International (BBI) tarafından düzenlenen 2. Saraybosna Helal Fuarı için Saraybosna’ya gelen GISBH yönetim kurulu başkanı Tuan Mohd Rasidi Abdullah ve yanındaki heyet Türk tekkesini ziyaret edip dua etti. Anadolu Selçuklu Devleti döneminde 1261 yılında muhyî (kolonizatör) Türk dervişleri Kalenderiler, Anadolu’dan yola çıkarak Dobruca kasabasına gelmiş ve akabinde Blagay’a kadar yerleşmişler.

Bu ilk gelişten sonra Kalenderîlere dair Fatih Sultan Mehmet Han’ın 1463 yılında Bosna’yı fethine kadar sağlıklı bir malumat yok. 1463’ten 16. yüzyılın ortalarına kadar dervişler bölgede hali üzerine merfû kalarak sanatla, ticaretle, zanaatla meşgul olarak İslâm’ı nefislerinde güzel bir şekilde yaşayarak ahaliye örnek olmaya gayret ediyor.

Miladi takvimin yaprakları 1550’li yılları işaret ederken Blagay’a Kadiri şeyhi geliyor ve 16. yüzyılın sonlarına doğru tekkeyi inşa ettiriyor. Dergâhı yaptıran zatın ismi kayıtlara geçmezken; Taptuk Derviş, Abdal Derviş, Sultan Derviş gibi isimlerle anılsa da gerçek ismi bilinmiyor. Zaviyenin genel ismi halk arasında “Kadiri Tekkesi” ya da Alperenler Tekkesi olarak anılıyor. Bu süreçte dervişler bazen faal, bazen de gayrı faal... Esnaf içerisinde dervişler var, tıpkı Ahilik Teşkilatı’nda olduğu gibi…

Aynı mekânda 18. yüzyılda hakiki bir Halveti dergâhı inşa ediliyor. Bu hizmete Aziz Mahmut Hüdayi Hazretleri’nin bir halifesi ön ayak oluyor. Bu zatın ismi Mustafa Eyyübizade. Boşnaklar ona “Şeyh Yuyo” demeyi tercih ediyor. İbrahim Opiyac da Blagay Tekkesi’nin tarihi açısından önemli bir isim. Opiyac sarhoş demek. Tabii ki bu sarhoşluk mecazi manada kullanılıyor. Zahiri halk ile batını Hakk ile meşgul olanlar dünyayı da ahireti de unuttuğu için böyle bir isimle anılabiliyor.

50 yıllık bir ibadet döneminin ardından tekke harap oluyor. 19. yüzyılda Abdülmecid Han dönemine kadar bu keyfiyet böylece sürüp gidiyor. Serasker Ömer Lütfi Lataş Paşa (Hırvat) İstanbul’dan bölgeye tayin ediliyor. Boşnaklar nezdinde pek “makbul” bir zat olarak anılmayan Lataş, Boşnak kültür mirası uzmanı hattat Nusret Çolo’nun ifadeleriyle yaptığı gizli askeri çalışmalarla Boşnakların mağlubiyetine zemin hazırlıyor. Oldukça zengin olan Lataş çevresindekileri silahlandırıyor, Berlin Ahidnamesi’nden önce Bosna’yı ele geçirmenin planlarını yapıyor!

Mostar Müftüsü Ali Vaiz Efendi, Lataş Paşa’ya “Madem ki bu kadar zenginsiniz bu dergâhı ihyâ etseniz iyi olur” şeklinde bir ricada bulunuyor. Lataş, Divan-ı Hümayun’a müracaat ediyor, akabinde Bosna’ya konuyla ilgili bir ferman-ı şerif gönderiliyor. Blagay Tekkesi böylelikle Lataş Paşa eliyle inşa edilmiş oluyor. Tekke’nin şu andaki hali Lataş Paşa’nın yapımı.

Sarı Saltuk Blagay Tekkesi’nin önemli simalarından biri

Tekke 15. yüzyılda şimdiki gibi zamanda olduğu turistik bir mekân değil, ibadethane. O dönemlerde Sarı Saltuk Tekkesi olarak da tanınıyor. Sarı Saltuk tekkenin önemli simalarından biri. Tekkede Sarı Saltuk’un ve Atik Efendi’nin kabri-makamı bulunuyor.

Sarı Saltuk’un ismi Muhammed Buhari. Adından da anlaşılacağı üzere Horasan erenlerinden. Saltukname isimli bir eseri de mevcut. Hâsılı, Sarı Saltuk döneminde Rumeli’nin en önemli ve etkin postnişinlerinden biri.

Faal bir tekke

Tekke, tevhidhane, aşhane, derviş odaları, misafirhane, türbe-makam odası ve sonraki yıllarda ilave edilen ve günümüzde restorandan müteşekkil.

Her ne kadar şimdiki zamanda turistik yönü ön planda olsa da Blagay Tekkesi hâlihazırda zikrin ve ibadetin yaşandığı ve yaşatılma gayretinde bulunulduğu faal bir mekân. Mostar’da ve civar bölgelerde ikamet eden pek çok tasavvuf erbabı haftada üç gün Blagay’a gelip zikir meclislerine dâhil oluyor.

 


Yorum Ekle