15 Mayıs 2021, Cumartesi
Son Dakika

Nagehan Alçı daktiloda türkü yapabilir mi?

04.05.2021

Nagehan Alçı’nın türküler üzerine söylemlerine, cevaplarla  devam ediyoruz.

ALÇI: “İstanbul ve Ankara’ya üniversite okumaya gelen ilk kuşak gençler operaya, caz kulüplerine, rock konserlerine gidip Batı müziği ile hemhal olan insanlarken birden bu akımın etkisiyle tersine bir özentiyle “deyişçi, sazcı, türkücü” oldular…Özellikle 70’lerin ikinci yarısında bu bahsettiğim akımın devamı olarak solcu gençlikte egemen bir “bacı” kültürü gelişti. Erkan Oğur çizgisini de bu kültürel arka plan üretti.”

AY: Evet gençlerin İstanbul-Ankara gibi şehirlere gelmesi ile, “çoksesli müzik kültürü” ile tanıştılar. 

Ancak, bir süre sonra bu müziğin ve sözlerinin kendi kültürlerine ya da dertlerine/söylemlerine cevap vermediğini gördüler. Yani, “tersine bir özenti ile” değil, zaten içinde büyüdükleri “halk kültürüne” döndüler. 

68 kuşağını, müzik seçiminde; ‘“deyişçi, sazcı, türkücü” oldukları’ için aşağılaması şık olmamış.

ALÇI; “Ben eski türkülerimizin okunmasını değerli buluyorum. Hele Klasik Türk müziğini, Itri gibi isimleri büyük bestekar olarak görüyorum ama 2021 senesinde bir müzisyen Abdülkadir Meragi gibi beste ya da “mor koyun” tarzı türkü üretmeye kalkarsa da bunun anakronik olacağını düşünüyorum.”

AY: Müzik eserleri; dönemi ve içinde bulunulan durumu yansıtır.

“Türkü form değiştirebilir. Tek seslilikten çok seslilik arayışlarına geçebilir. Kullandığı enstrümanlar değişebilir, farklılaşabilir. Yeni ritmler, yeni formlar deneyebilir. Ama türkü bitmez. (Türküz türkü çığırırız/Fatih Altaylı/Habertürk/23.04.2021) 

“Meragi besteleri” ya da “mor koyun” benzeri türküleri çağdışı kabul etmiş. 

Ancak, bu eserler Konservatuvarlarda ve Müzik Eğitimi Kurumları’nda “baş yapıt” olarak öğretilmektedir. 

O zaman, çok sesli müzikte de bir çok büyük isim es geçilsin. Onlardan ilham alıp, yeni eserler yaratılmasın mı?

ALÇI: Batı toplumlarında da klasik müzikler büyük bir sevgi ile icra edilir. Shakespeare şiirleri okunur ama hiç kimse kalkıp ortaçağ tarzı barok “yeni” beste yapmaya kalkmaz “thou” hitabıyla yeni sone yazmaya kalkmaz ancak o gelenekten ilham alarak çağdaş müzik üretirler ki o bile tartışmalı bir mevzudur. İbrahim Kalın ve Erkan Oğur 18.yüzyıl bestesi bir halk türküsü okusa bence bağlamı olurdu ama yepyeni beste diye anakronizm yapmayı, bir de bununla övünmeyi anlamlı bulmuyorum.

AY: Tartışmalı değildir. Onu anlatmaya çalışıyoruz. 

Bir kişi, geçmişten örnek alıp, benzer kalıplarda bir eser yaratırsa bu “çağdışı” değildir.Ve, siz anlamlı bulmaya bilirsiniz, ama yapanı da çağdışı kabul edemezsiniz…. 

Aslında bu sözleri ile İ.Kalın’ı, N. Alçı rencide etmiştir.

ALÇI: “Hele kimilerinin, gençleri “Türkü dinlemiyorlar” diye ayıplamasının haksızlık olduğu kanaatindeyim.”

AY: Kimmiş, gençleri “türkü dinlemiyorlar” diye ayıplayan? 

44 yıldır, müziğin içindeyim, böyle bir söylem duymadım. 

Konservatuvarlar, her alanda “kaliteli gençler” yetiştirmeye devam etmektedir.

ALÇI: “Bence köhnemiş TRT terminolojisiyle “Halk müziği” denen ve şüphesiz kültürel mirasımızda büyük yeri olan türkülerimizi de tarihsel bağlamına oturtmalıyız. Onlara hala aktüel olgularmış gibi muamele etmek bana mantıklı gelmiyor.”

AY: TRT’de nasibini almış ve “köhnemiş terminolojisi” varmış.Yani, Halk Müziği’ni TRT uydurmuş ve yaymış!.. 

Türkü, ülkemizin, binlerce yıllık tarihinden süzülerek; sözlü geleneğine, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine, çalgı eşliğinde yöresel ağızla ve şiveyle söylenen ezgilere  verilen isimdir.. 

Türkü sözcüğü,. "Türkî", “Türk ile ilgili” ve “Türk'e özgü”  anlamında  kullanılır.

 “Halk  müziği” Müzik Terminolojisi’nde yerini almıştır.

ALÇI: “Biliyorum bana kızan çok olacak ama bir yazar mesuliyetiyle söylemek zorundayım ki türküler ya da bir müzik formu olarak türkü artık bu halkın güncel müziği değildir.Yani “Hiç oldum” gibi türküler artık Türk halk müziği kategorisine girer mi emin değilim. Uzak geçmişte türkü üretiminde hep öncü olmuş Alevi toplumu açısından da söylediğimin aynen geçerli olduğuna inanıyorum. 2021’in Alevi gençlerine de türküler hitap etmiyor ve edemiyor.

AY: Günümüzde, gençlerin kendi yaptıkları türkü tarzı bestelerin, halk müziği olup olmayacağına yine halk karar verecektir. 

Folklor olma vasıflarını taşıyan her ürün kabul görmektedir. 

“Alevi gençlerine de türküler hitap etmiyor” tamamen yanlış, çünkü “türkü ve bağlama birlikteliği”  geleneğini en yoğun şekilde yaşatan Alevi kardeşlerimizdir.

ALÇI; “Herkese sormak istiyorum… 2021’de türkü bestelemek daktilo ya da teyp fabrikası kurmak gibi bir girişim değil midir? Elbette isteyen yapsın ama benim bu benzetmem de yanlış mı? Hele Erkan Oğur gibi solcuların “yerli ve milli görünmek” uğruna bu sözde türkü düşkünlükleri bana çok yapay geliyor.”

AY; O kadar çok yanlış var ki. Kısaca; 

Değildir!

Yanlıştır!

Yapay değildir!...

 


Yorum Ekle